12

Th 06

Khi con ngọng “n” với “l”

Khi con ngọng “n” với “l”

  • Nguyễn Thị Hoa
  • 0 bình luận

          Trong giao tiếp, việc phát âm chuẩn rất quan trọng, không chỉ làm cho lời nói trở nên chính xác mà còn gây thiện cảm với người giao tiếp. Đối với trẻ, việc phát âm chuẩn lại càng quan trọng hơn, vì điều này sẽ giúp trẻ học tập tốt trong nhà trường và tự tin hơn trong giao tiếp.

 


Ảnh minh họa

Nguyên nhân trẻ nói ngọng l/n

Rất nhiều phụ huynh phàn nàn về việc con mình phát âm không chuẩn một số âm và nổi bật trong đó là hai phụ âm đầu l/n. Hiện tượng này có một số nguyên nhân sau:

- Ngọng sinh lí: Cơ quan phát âm của trẻ chưa hoàn thiện hoặc có những trẻ có cấu tạo khuyết bẩm sinh như ngắn lưỡi, đầy lưỡi, khớp cắn ngược, răng mọc lệch có nhiều kẽ hở… dẫn đến việc phát âm bị sai hoặc không rõ tiếng.

- Do thói quen khi nói: Từ lúc học nói, trẻ tiếp xúc với những người phát âm lệch chuẩn nên dần hình thành thói quen phát âm lệch chuẩn. Hiện tượng này rất phổ biến với những gia đình ở một số tỉnh thành Bắc Bộ như Hải Phòng, Hải Dương, Thái Bình… Hoặc do trẻ cố tình nói sai trong một số ngữ cảnh nhằm tạo hiệu ứng ngôn ngữ, dần hình thành thói quen nói sai l/n.

- Trẻ không nắm được từ ngữ (chữ viết biểu thị của từng từ) dẫn đến không xác định được khi nào sử dụng l/n. Chẳng hạn trẻ không phân biệt được no với lo, lên với nên.

Cách khắc phục


 

Cha mẹ cùng con luyện phát âm l/n hàng ngày. Ảnh minh họa

Với trường hợp ngọng sinh lí, khi phát hiện trẻ có cấu tạo khuyết bẩm sinh,  phụ huynh nên đưa trẻ tới các cơ sở y tế uy tín nhờ các bác sĩ tư vấn để có thể can thiệp kịp thời. Ví dụ, trường hợp răng mọc lệch có nhiều kẽ hở, bác sĩ nha khoa có thể điều chỉnh lại răng để trẻ phát âm được chuẩn hơn.

Với nguyên nhân trẻ không nắm được từ ngữ (chữ viết biểu thị của từng từ) thì đến tuổi đi học, các thầy cô giáo dạy Tiếng Việt sẽ có những nghiệp vụ sư phạm cần thiết, giúp trẻ nhận biết và rèn cho trẻ kĩ năng đọc và viết đúng những từ có âm đầu l/n.

Phụ huynh cần hợp tác với các thầy cô để giúp con phát âm chuẩn l/n. Trước hết, phụ huynh cần hiểu cơ chế phát âm (ở dạng đơn giản) của phụ âm l/n:

Khi phát âm phụ âm đầu “l”, chúng ta cần cong lưỡi lên và đầu lưỡi chạm vào dưới lợi của hàm trên, sau đó bật lưỡi xuống và đẩy hơi thoát ra ngoài. Còn phát âm phụ âm đầu “n” thì thẳng lưỡi, đặt lưỡi chạm vào lợi của hàm trên, sau đó bật lưỡi xuống và đẩy hơi thoát ra theo đường mũi. Khi phụ huynh nắm được cơ chế phát âm l/n, chúng ta sẽ luyện được phát âm chuẩn cho trẻ. 

Trước hết, chúng ta phát âm mẫu chuẩn, yêu cầu trẻ luyện theo. Khi thấy trẻ phát âm sai mẫu, phụ huynh kiên nhẫn phát âm chuẩn làm mẫu lại và yêu cầu trẻ luyện theo mẫu đó. Làm như vậy, trẻ tự định hướng được việc sử dụng cơ quan phát âm như thế nào khi chuẩn bị nói một từ nào đó có phụ âm đầu l/n. Trong trường hợp thấy trẻ phát âm sai khi giao tiếp hàng ngày, phụ huynh phải chỉ ra trẻ đã sai ở từ nào và hướng dẫn cách nói đúng lại từ có âm đầu “l” hoặc “n” đó. Ví dụ: Trẻ phát âm sai: “Con nàm rồi.” Chúng ta sẽ phân tích cho trẻ là đã phát âm sai âm “l” trong từ “làm” và phải sửa lại thành: “Con làm rồi”. Phụ huynh chỉ cần đưa ra câu lệnh: “Con hãy cong lưỡi lên” là trẻ tự khắc tự sửa được. Tương tự, trẻ phát âm sai âm “n” ở ví dụ như: “Con lói rồi”, phụ huynh nhắc nhở con là con phát âm sai từ lói và phải nói là nói, lúc phát âm lưỡi phải thẳng ra.

Phụ huynh phải xác định việc sửa cho trẻ phát âm chuẩn l/n là một việc làm lâu dài và đòi hỏi tính kiên nhẫn. Cha mẹ cần nói chuyện thường xuyên với con để có thể nhận biết được trẻ có tiến bộ trong phát âm chưa. Bên cạnh đó, cũng rất cần những người thân trong gia đình chuẩn hóa khi phát âm l/n, vì chính những giao tiếp cứ lặp lại đi lặp lại của việc sai chuẩn sẽ làm trẻ tiếp thu rất nhanh và dần trở thành thói quen khó bỏ.

Đặc biệt, khi luyện phát âm cho trẻ trong gia đình, phụ huynh cần uốn nắn dần và không được trách mắng hay đánh trẻ. Nếu làm như vậy, trẻ sẽ không tự tin khi giao tiếp vì sợ khi mình nói sẽ sai. Ngoài ra, khi trẻ nói câu có lỗi phát âm l/n, phụ huynh cứ để con nói hết câu rồi mới sửa chứ đừng ngắt câu của trẻ. Vì khi ngắt câu như vậy, về sau trẻ sẽ hay nói những câu ngắn, không có vị ngữ, điều này còn tệ hại hơn việc phát âm chưa chuẩn l/n. Trẻ có anh chị em trong gia đình cũng là điều kiện tốt để các trẻ tự phát hiện lỗi, tự sửa lỗi, nhận xét và tham gia nhận xét, đánh giá phát âm l/n của nhau.

Cha mẹ nên sưu tầm những câu nói, bài thơ, ca dao, tục ngữ có chứa âm đầu l/n dễ gây nhầm lẫn cho trẻ khi phát âm. Chú ý, những văn bản này phải phù hợp với lứa tuổi và trình độ của trẻ, để trẻ hiểu nội dung, từ đó chi phối cách đọc. Sau khi cung cấp cho trẻ những văn bản đó, phụ huynh yêu cầu trẻ đọc thật chậm rãi, phát âm chuẩn, dần dần đẩy nhanh tốc độ đọc, tiến tới cho các trẻ trong gia đình thi với nhau xem trẻ nào đọc nhanh và đọc đúng nhất. Khi các trẻ đọc xong, để cho các trẻ tự nhận xét kết quả luyện phát âm của mình, đồng thời nhận xét đánh giá kết quả của các trẻ khác. Trong trường hợp chỉ có phụ huynh và con, phụ huynh phải nhận xét cho trẻ và điều chỉnh những từ trẻ đã phát âm sai. Cuối cùng, cùng trẻ đọc to, rõ ràng lại những văn bản đó. Làm được những việc như trên không chỉ giúp trẻ được luyện phát âm thường xuyên, liên tục mà còn trau dồi cho trẻ khả năng cảm nhận nội dung của văn bản. Từ đó, trẻ biết cách sử dụng từ và diễn đạt chính xác.

Sau đây là những ví dụ:

- Bài chỉ có âm “n”

“Cô nàng ăn nói nết na

Nấu nướng, bếp núc việc nhà siêng năng”

“Nuôi con nặng nhọc bao năm

Nghề nông, việc nước đều chăm hơn người”

- Bài chỉ có âm “l”

“Học sinh nhớ lấy làm lòng

Tới lui, lo lắng, lời trong tiếng ngoài

Hiền lành là lợi, anh ơi!

Láo lếu, liều lĩnh mọi người coi khinh”

“Lính Lê Lợi, leo lên lầu, lấy lưỡi lê, lau lấp loáng”

- Bài có cả âm “l” và “n”:

“Nước lên rồi nước lại ròng

Đố ai bắt được con còng trong hang”

“Nói năng nên luyện luôn luôn

Lời nói lưu loát luyện luôn lúc này

Lẽ nào nao núng lung lay

Lên lớp lú lẫn lại hay nói lầm”.

“Nếu nói lầm lẫn lần này thì lại nói lại. Nói lầm lẫn lần nữa thì lại nói lại. Nói cho đến lúc luôn luôn lưu loát hết lầm lẫn mới thôi”.

Viết bình luận của bạn:
popup

Số lượng:

Tổng tiền: